Kwa mujibu wa Shirika la Habari la Hawza, Ayatullah Sheikh Jaafar Subhani aliyasema hayo katika hafla ya kuanza mwaka mpya wa masomo wa Taasisi ya Imam Swadiq (as), iliyofanyika katika ukumbi wa mikutano wa taasisi hiyo mjini Qom. Akieleza kuhusu nafasi ya elimu, alisema: Mwenyezi Mungu Mtukufu amewawekea waumini ulamaa daraja na vyeo maalumu, na elimu, kwa mtazamo wa kidini, humuinua na kumtukuza mwanadamu.
Aliongeza kusema: Jina “elimu” lina maana pana, na kila elimu ambayo kwa hakika ina manufaa kwa wanadamu inaweza kuingia katika mfumo huu; tiba, kemia, fizikia, elimu ya mimea na elimu nyingine zinazowahudumia wanadamu na kutatua matatizo yao, zina thamani na nafasi.
Utukufu wa kila elimu unatokana na utukufu wa mada yake
Mtukufu huyo aliendelea kusisitiza kwamba, uhalali na thamani ya kila elimu hutegemea mada yake na akasema: Kadiri mada ya elimu inavyokuwa na utukufu na heshima zaidi, ndivyo elimu hiyo nayo inavyokuwa na daraja ya juu zaidi. Mwanakemia huchunguza sifa za vitu, na mtaalamu wa elimu ya mimea huchunguza mimea; lakini baadhi ya elimu hazina mada yenye mipaka maalumu, bali huifanya dunia nzima ya uwepo kuwa mada ya uchunguzi wake.
Ayatullah Subhani, akieleza kwamba elimu inayozungumzia asili ya uwepo na kuwepo, na kuchunguza uwepo wa واجب na ممکن, ina utukufu wa juu zaidi kwa sababu mada yake ni pana zaidi, aliongeza: Elimu ya Kalam na Falsafa ya Kiungu zina nafasi ya pekee kwa mtazamo huu; kwa sababu mada zake ni kumtambua Mwenyezi Mungu, sifa za Kiungu, uwepo na daraja za uwepo, pamoja na masuala ya msingi ya kiitikadi.
Elimu ya Kalam; Fiqhi Kubwa
Marji' huyu wa taqlidi, huku akielezea kuhusu kuitwa elimu ya kalamu “Fiqhi Kubwa” alisema: Kwa mtazamo huu, elimu ya Kalam imeitwa Fiqhi Kubwa, kwa sababu elimu hii kwa hakika ndiyo msingi wa maarifa mengi ya kidini. Kama ambavyo jengo haliwezi kusimama bila msingi imara, vivyo hivyo maarifa ya kidini yanahitaji misingi imara ya kiitikadi. Kwa hiyo, wale wanaosoma taaluma hii wanapaswa kutambua thamani ya elimu hii.
Ayatullah Subhani alibainisha: Enyi wanafunzi wa Hawza, pamoja na mijadala ya Kalam, mnasoma pia Fiqhi, Usul na Fasihi, ambavyo kila kimoja kina thamani yake katika nafasi yake; lakini katika hatua hii ambayo mnajishughulisha na elmu ya Kalam, mnashughulika na Fiqhi Kubwa. Kwa hiyo, mnapata utukufu wa pande mbili; utukufu wa Fiqhi Ndogo na utukufu wa Fiqhi Kubwa. Aina hii ya shughuli ya kielimu mnapaswa kuichukulia kwa uzito mkubwa sana.
Ili kuelewa maarifa ya Qur’ani, ni lazima kujifunza misingi ya Kalam na Falsafa
Alisisitiza umuhimu wa kujifunza kwa usahihi elimu ya Kalam na Falsafa, akasema: Ikiwa elimu ya Kalam, ambayo katika shule ya Shia imehusishwa pia na mijadala ya kifalsafa, haitafunzwa kwa usahihi, katika baadhi ya hali itakuwa vigumu pia kuelewa maarifa ya Qur’ani.
Ayatollah Subhani aliongeza: Katika Qur’ani Tukufu kuna aya zinazozungumzia kuwa pamoja na kuwa karibu Mwenyezi Mungu na mwanadamu, wakati katika tafiti za kiitikadi tunathibitisha kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu si mwili na hayuko katika mahali, upande wala wakati.
Mtukufu huyo aliendelea kusema: Swali linajitokeza kwamba dhana hizi zinapaswa kuelewekaje kuhusiana na Mwenyezi Mungu Mtukufu? Jibu la kina la masuala haya linaweza kuchunguzwa katika tafiti za Kalam na Falsafa. Kwa hiyo, ikiwa mtu anataka kuelewa kwa kina maarifa ya Qur’ani, ni lazima pia awe amejifunza kwa usahihi tafiti zaa Kalam na Falsafa.
Kupambana na wanaokana uwepo wa Mungu kunahitajia elimu ya Kalam na Falsafa
Ayatollah Subhani, huku akisisitiza umuhimu wa kuimarisha elimu za kiitikadi, alisema: Hatupaswi kufikiri kwamba mashambulizi dhidi ya misingi ya kiitikadi na itikadi ya Kiungu yamekwisha; shubha hizi bado zipo na wakati mwingine hujitokeza tena. Ikiwa tunataka kukabiliana na shubha za kukana uwepo wa Mungu na za kiitikadi, moja ya funguo kuu za kufanya hivyo ni elimu hii ya Kalam na tafiti za Falsafa ya Kiungu.
Marji' huyu wa taqlidi alibainisha: Kwa ajili ya kuelewa kwa usahihi maarifa ya Qur’ani, na pia kwa ajili ya kujibu shubha za kiitikadi na kukabiliana kielimu na wanaokana uwepo wa Mungu, ni lazima elimu ya Kalam na tafiti za Falsafa ya Kiungu vijifunzwe kwa usahihi. Tambueni thamani ya elimu hii na muwathamini walimu wa taaluma hii; hudhurieni masomo kwa utaratibu, someni kwa uendelevu na endeleeni na njia hii ya kielimu hadi katika hatua za juu zaidi.
Mwenendo wa Imam Swadiq (as) katika kuwaandaa wataalamu wa kielimu kwa ajili ya kutetea itikadi
Alieleza kuhusu mwenendo wa Imam Swadiq (as) wa kuwaandaa wanafunzi waliobobea katika mijadala ya kiitikadi, akasema: Imam Swadiq (as) alikuwa amewaandaa wanafunzi walioweza kutetea misingi ya Uislamu ili kukabiliana na mikondo mbalimbali ya fikra na kiitikadi. Katika kitabu kitukufu cha Al-Kafi imeelezwa kwamba; mtu mmoja kutoka Misri alifika kwa Imam Swadiq (as) na kutangaza kwamba anataka kufanya mjadala na wanafunzi wa Imam. Imam naye akamwambia mmoja wa maswahaba wake awatafute watu wenye uwezo katika mijadala ya kielimu ili wazungumze na kufanya mjadala naye. Hisham bin Hakam na wanafunzi wengine wa Imam Swadiq (as) walikuwa wameandaliwa katika uwanja huu, na katika mijadala ya kielimu walikuwa wakitetea misingi ya kiitikadi ya Uislamu. Jambo hili lilitokea katika kipindi ambacho kilikuwa kigumu kwa Ahlul-Bayt (as), lakini Imam Swadiq (as) alitilia umuhimu kuwaandaa baadhi ya watu kwa ajili ya kutetea misingi ya Uislamu kwa njia ya kielimu.
Umuhimu wa kuwaandaa wataalamu kwa ajili ya kujibu shubha
Ayatollah Subhani, huku akieleza kuhusu baadhi ya shubha za kihistoria kuhusu uhusiano baina ya mwanadamu na Mwenyezi Mungu, aliongeza: Katika vipindi mbalimbali, kumekuwa na mitazamo iliyodai kwamba mwanadamu katika asili ya kuumbwa kwake anamhitaji Mwenyezi Mungu, lakini baada ya kuumbwa hujiona katika utekelezaji wa mambo kuwa yuko huru. Katika moja ya mijadala hiyo, Imam Swadiq (as), kwa kutumia hoja ya Qur’ani, alibainisha ubatilifu wa mtazamo wa aina hiyo.
Marji' huyu wa taqlidi aliendelea kusema: Katika ibada na dua, mwanadamu daima huonesha uhitaji wake kwa Mwenyezi Mungu na kuomba msaada kutoka Kwake, na jambo hili linaonesha kwamba uhitaji wa mwanadamu kwa Mwenyezi Mungu hauishii tu katika asili ya kuumbwa kwake. Mifano hii inaonesha kwamba kwa ajili ya kutetea misingi ya kiitikadi, ni lazima waandaliwe watu ambao wanaweza kujibu shubha kwa hoja na mantiki.
Leo pia kuna mashambulizi ya kifikra na kiitikadi
Mtukufu huyo alikumbusha: Leo pia mashambulizi dhidi ya misingi ya kidini hayajaisha; kuna shubha katika masuala ya Kalam na itikadi, vilevile kuna maswali na shubha kuhusu hukumu, adabu na maarifa ya kidini.
Alisisitiza: Hawza zinapaswa kuingia katika uwanja huu kwa taaluma mbalimbali za kielimu na kutoa majibu kwenye masuala haya. Haiwezekani kukabiliana na shubha mpya bila kuwa na elimu maalumu na hoja imara.
Elimu ni nyenzo ya kuitetea dini, na mwanazuoni ni chanzo cha heshima kwa Hawza
Marji' huyu wa taqlidi, huku akieleza kuhusu riwaya kutoka kwa Imam Hasan Askari (as) kuhusu nafasi ya mwanazuoni, alisema: Katika kitabu Al-Ihtijaj cha marehemu Tabarsi, imenukuliwa kwamba mtu ambaye hakuwa miongoni mwa familia na watu wa karibu wa Imam Hasan Askari (as) alikuwepo mbele ya Imam, na Imam alimpokea kwa heshima ya pekee. Baadhi ya watu wa karibu wa Imam walipinga mwenendo huo, lakini Imam Askari (as), katika kumjibu, alizingatia nafasi ya kielimu ya mtu huyo na namna alivyokuwa akiitetea dini, na akakumbusha thamani ya elimu yake. Riwaya hii inaonyesha nafasi na thamani inayopatikana kwenye elimu na mwanazuoni anayeitetea dini.
Hawza ya Qom ni urithi wenye thamani kwa ajili ya kuhifadhi dini na maadili ya jamii
Katika sehemu nyingine ya hotuba yake, akizungumzia historia ya Hawza ya Qom, alisema: Imepita takribani miaka 105 tangu kuanzishwa Hawza ya Qom, na katika kipindi hiki Hawza hii imekuwa na athari na baraka nyingi kwenye jamii.
Ayatollah Subhani aliongeza: Mwamko wa kidini na kielimu uliopo nchini Iran kwa kiwango kikubwa unatokana na shughuli za Hawza ya Qom. Hawza hii katika vipindi mbalimbali imeyaandaa makundi ya wanazuoni na viongozi wa kidini ambao wameweza kuhifadhi na kuimarisha dini, maadili na adabu za watu. Tunapaswa kutambua thamani ya Hawza ya Qom na umuhimu wake, na kwa nguvu zetu zote tuwe watu wa kazi na watu wa fikra.
Ichukulieni kwa uzito njia ya kielimu
Marji' huyu wa taqlidi, mwishoni, aliwashauri wanafunzi wa Hawza na watafiti wa Taasisi ya Imam Swadiq kuichukulia kwa uzito njia ya kielimu, kuhudhuria masomo kwa utaratibu na kwa uendelevu, na kuendelea na masomo hadi katika hatua za mwisho; Inshaallah, juhudi hizi zitakuwa na matokeo mema.
Maoni yako